باشند ( 1 ) . و كافران بگويند ( 2 ) كه : خدا به اين مثل چه خواست ( 3 ) . و بعضى مفسّران گفتند : مراد به اين مرض خلاف است نه نفاق ، براى آن كه سورت مكّى است و در مكّه نفاق نبود ، منافقان به ( 4 ) مدينه پيدا شدند ( 5 ) ، خداى تعالى گفت براى آن كردم تا بعضى را اضلال كنم به معنى امتحان ، و بعضى را هدايت دهم به معنى بيان و توفيق . و گفتند : اضلال اين جا اظهار فضيحت كافران است به ذمّ و ملامت ايشان و آن حكم باشد به ضلال ايشان و هدايت اينان . آنگه گفت : * ( وَما يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ ) * ، و هر كس نداند كه لشكر خداى چند است الَّا او ( 6 ) . گفتند : اين جواب ابو جهل است . چون گفت لشكر خداى محمّد خود اين عدد است . عبد اللَّه عبّاس گفت : رسول - عليه السلام - غنايم حنين مىبخشيد ( 7 ) و جبرئيل - عليه السلام - در پهلوى او نشسته بود ، فريشته‌اى آمد و گفت : يا رسول اللَّه ، خداى مىفرمايد كه فلان كار كن . رسول - عليه السلام - گفت : يا جبرئيل ، اين را مىشناسى ؟ گفت : دانم كه فريشته است ، و نه هر فريشته كه خداى را هست من او شناسم . اوزاعى گفت كه : موسى - عليه السلام - در مناجات گفت : بار خدايا در آسمان از خلقان تو كيستند ؟ گفت : فريشتگان . گفت : عدد ايشان چند است ؟ گفت : دوازده ( 8 ) سبط اند . گفت : عدد هر سبطى چند باشد ؟ گفت : عدد ذرّه‌هاى خاك . و ما هى ، نيست آن [ 13 - ر ] . گفتند : كنايت است از دوزخ ، و گفتند ( 9 ) : از جنود . * ( إِلَّا ذِكْرى ) * ، الَّا ياد دادنى آدمى را .

--> ( 1 ) . كا ، آد ، گا و الكافرون . ( 2 ) . آج : نگويند ، كا : گويند ماذا اراد اللَّه بهذا مثلا . ( 3 ) . كا ، آد ، گا : چه خواسته است . ( 4 ) . كا ، آد : در . ( 5 ) . كا ، آد ، گا كذلك يضلّ اللَّه من يشاء و يهدي من يشاء . ( 6 ) . گا و . ( 7 ) . آج : قسمت مىكرد . ( 8 ) . كا ، آد ، گا : دوازده هزار . ( 9 ) . اساس : گفت ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .